ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਪਟਕਥਾ

 ਇਰਾਨ 'ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਾਣੀ ਪਛਾਣੀ ਪਟਕਥਾ

ਜੇਕਰ 2003 ਵਿੱਚ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੇ ਇਰਾਕ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ "ਜਨਤਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ" ਦੀ ਇੱਕ ਮਨਘੜਤ ਧਮਕੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਐਪਿਕ ਫਿਊਰੀ ਅਤੇ ਰੋਅਰਿੰਗ ਲੌਆਇਨ (ਗਰਜਦਾ ਸ਼ੇਰ) ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਝੂਠੀ ਧਮਕੀ 'ਤੇ ਹੀ ਸਗੋਂ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇਸ ਗਲਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਜਿਹੀ ਧਮਕੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ।

ਜਿਸ ਮੁੱਖ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਈਰਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ। ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਤਹਿਰਾਨ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਈਰਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਈਰਾਨ "ਉਦਯੋਗਿਕ-ਗ੍ਰੇਡ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਦੂਰ ਹੈ"।

ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ, ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਮਿਡਨਾਈਟ ਹੈਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਹੂਲਤਾਂ "ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ"। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੰਨ ਲਈਏ ਕਿ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਨੰਬਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

ਦਰਅਸਲ, ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਓਮਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚੋਲੇ ਬਦਰ ਬਿਨ ਹਮਦ ਅਲ ਬੁਸੈਦੀ ਨੇ ਸੀਐਨਐਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨ " ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਠੀ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਬੰਬ ਬਣਾਏਗੀ"। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ: "ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਸਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹੈ ... ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਈਏ।" ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 12 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਾਂਗ, ਈਰਾਨ 'ਤੇ ਉਦੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਫੋਰਡੋ, ਨਤਾਨਜ਼ ਅਤੇ ਇਸਫਾਹਨ 'ਤੇ ਬੰਕਰ ਬਸਟਰ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਸਨ।

ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ 1 ਮਾਰਚ ਨੂੰ - ਯੁੱਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ - ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਖੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਈਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਦਾਅਵਾ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਕਿ ਈਰਾਨ "ਜਲਦੀ" ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।

ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਉਸਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਖੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਮਈ 2025 ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ 2035 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਚੋਣ ਪਹਿਲੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਅਜਿਹੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਲਈ "ਪ੍ਰੀ-ਐਂਪਟਿਵ ਯੁੱਧ" ਦਾ ਤਰਕ ਵੀ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਈਰਾਨੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਕਾਰਨ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਚਾਅਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਮਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ, ਰੂਸ, ਚੀਨ, ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਵਿੱਚ, ਬੇਰਹਿਮ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ  ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਨੇਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।

ਤਾਂ ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਕਿਉਂ ਅੱਗੇ ਵਧੇ? ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਇਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰੌਕਸੀ - ਗਾਜ਼ਾ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਗਲਤ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇਸ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਗਿਆ।

 (ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਬਸਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ।)

--0--