ਖੌਲਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰੋਹ

 ਖੌਲਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰੋਹ

ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਅੰਦਰ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ 

ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਭੇੜ ਬਾਰੇ

 ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਰਿਪੋਰਟ

23 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਾਲੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਤੇਲ ਕਾਰੋਬਾਰ 'ਚੋਂ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮ ਲੁੱਟ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀਪਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕੀ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਹਕੂਮਤੀ ਤੇ ਪੁਲਸੀ ਜਬਰ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਿਰੋਧੀ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਨਿੱਜੀਕਰਨ, ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਿਰੋਧੀ ਖਾਸਾ ਵੀ ਬੇਪਰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਬਾਥਰੂਮਾਂ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ 12-12 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ 8 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਉਜਰਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਾਣੀਪਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਅਣਸਰਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ। 

       ਭਾਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਤੇ ਦਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਸਨਅਤ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮ ਲੁੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀਪਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਦੇ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਫੁੱਟਿਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਬੇਗੂਸਰਾਏ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਵੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ  ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ 2 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ 8 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਘੱਟ ਉਜਰਤਾਂ ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਬੰਧੀ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ  ਵਿੱਚ ਲਾਰਸਨ ਐਂਡ ਟੁਬਰੋ ਦੇ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਅਰਸੇਲਰ ਮਿੱਤਲ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਹਜੀਰਾ ਵਿਖੇ ਵੱਧ ਉਜਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਕੰਮ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਪਾਣੀਪਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਤੋਂ ਉਤਸਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 12 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਪੱਧਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਥਾਂ ਪੁਰ ਥਾਂ ਫੁੱਟ ਰਹੇ ਇਹ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਵੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਤੇ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ 'ਚ ਸੋਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਹੋ ਰਹੀ ਲੁੱਟ ਖਿਲਾਫ਼ ਕਿਰਤੀਆਂ 'ਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਰੋਹ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ, ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਭਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਅਗਵਾਈ ਇਹਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਰਾਜ ਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਬੱਝਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਕੇ। 

ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਮਿਤੀ(MASA )ਦੀ 

ਤੱਥ-ਖੋਜ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਿਪੋਰਟ

ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਾਣੀਪਤ ਸਥਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (IOCL) ਦੀ ਆਇਲ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਮੇ ਹੜਤਾਲ 'ਤੇ ਹਨ। 23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਦੇ 11 ਵਜੇ 30,000 ਤੋਂ 40,000 ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਦੇ ਗੇਟ ਨੰਬਰ 1 ਅਤੇ 4 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁੱਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਕੁੱਝ ਕਾਮੇ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਕਰਨ ਲਈ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ CISF ਵੱਲੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅਤੇ ਹੱਕੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਦਬਾਉਣ ਰਾਹੀਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ CISF ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। 

ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੁਲਕ ਦੇ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇਸ ਅਦਾਰੇ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀਆਂ ਹਨ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ 12 ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਦੇ ਪੈਸੇ ਹੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਵਾਧੂ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪੈਸਾ ਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।

ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਹੀ ਛੁੱਟੀ ਕਰਨ ਦੀ  ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਐਤਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਪੀਐਫ ਦੀਆਂ ਕਟੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟਾਇਲਟ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਹੈ। 

ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ 'ਤੇ ਠੰਢਾ ਛਿੜਕਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ  ਤੁਰੰਤ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਪਰ ਅਸਪੱਸ਼ਟ ਜਿਹਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ IOCL ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੰਤਜ਼ਾਮੀਆ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਿਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੜਤਾਲ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਰੂਪ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਰੰਭੀ ਹੈ।

ਅੱਜ 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਭਿਆਨ (ਮਾਸਾ) ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਇੱਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਿੰਨ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ - ਜਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੰਚ ਹਰਿਆਣਾ (ਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਰਘੁਬੀਰ ਵਿਰੋਧਿਆ, ਸੂਰਜਭਾਨ ਚਾਹਲ), ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕੇਂਦਰ (ਹਰੀਸ਼, ਯੋਗੇਸ਼, ਦੀਪਕ, ਨਿਤੀਸ਼), ਸੀਐਸਟੀਯੂ (ਆਯੂਸ਼) - ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਰਾਧੇਸ਼ਿਆਮ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਤੱਥ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਕਾਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ ਸਥਾਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। 

ਇਸ ਤੱਥ-ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਵੇਂ ਤੱਥਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ: 23 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫੌਰੀ ਚਿਣਗ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਦਸਾ ਹੋਣਾ ਬਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ (ਜਿਸਦੀ ਇੱਕ ਲੱਤ ਗੋਡੇ ਤੋਂ ਹੇਠੋਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ) ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦਾ ਉਦਾਸੀਨ ਰਵੱਈਆ। ਲੂੰ ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰਬਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। 

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਜੈਮਰ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਾ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਅਤੇ ਨਾ ਜਬਰ ਦੀ, ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਨਸ਼ਰ ਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਇਹ ਧਿਆਨਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 2,500 ਅਣਪਛਾਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਐਫਆਈਆਰ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਐਫਆਈਆਰ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। 

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀਪਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ 1998 ਤੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚ 50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਮੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੁੱਝ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਾਮੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਥਾਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਰਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਾਰ ਨਵੇਂ ਕਿਰਤ ਕੋਡ, ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਿਰਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਠੇਕਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੂਪ "ਨਿਸ਼ਚਿਤ-ਮਿਆਦ ਵਾਲੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ" ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਇੱਕੋ ਝੱਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਗੂ ਸਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ - ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਵੱਲੋਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਭਰੇ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਥਾਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, 8 ਘੰਟੇ ਕੰਮ, ਓਵਰਟਾਈਮ ਅਤੇ ਪੀਐਫ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਹੜਤਾਲਾਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਅਸੰਭਵ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਪਾਣੀਪਤ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਵਿਖੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹੜਤਾਲ ਇਸ ਨਵੀਂ, ਘੋਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਲਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਤੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਬਿਨਾਂ ਜਮਾਤੀ ਏਕਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 

ਆਈਓਸੀਐਲ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿਖੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੁਕਤੇ-ਦਰ-ਨੁਕਤੇ ਮੰਗਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

1. 8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

2. ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਤਰੀਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 240 ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਬਕਾਇਆ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

3. ਤਨਖਾਹਾਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਬੋਰਡ ਰੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਵੀਡੈਂਟ ਫੰਡ (PF) ਦੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

4. ਕੰਮ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਢੁੱਕਵਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

5. KKS ਤੋਂ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਏ ਗਏ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਿਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

6. ਓਵਰਟਾਈਮ (OT) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 

7. ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮੀ ਗਜ਼ਟਿਡ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। 

8. ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਡਿਊਟੀ 26 ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 

9. ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਖਾਨਿਆਂ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੇ ਢੁਕਵੇਂ ਇੰਤਜ਼ਾਮਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

 (24 ਫਰਵਰੀ, 2026)

        

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ'

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' 

ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ 

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਸਕੀਮਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ 

-ਪਾਠਕ ਪੱਤਰਕਾਰ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ 'ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ' ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 22 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ 'ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਸ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ 'ਸਿਹਤ ਕ੍ਰਾਂਤੀ' ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 65 ਲੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ 10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਹੈਲਥ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ 10 ਲੱਖ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਕਦੀ ਰਹਿਤ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 2356 ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ 2356 ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਪੈਕੇਜ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ, ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ  ਲਗਭਗ 900  ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਦਸ ਲੱਖ  (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ) ਵਿੱਚ ਮੁਫਤ ਇਲਾਜ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਦੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਇਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦਸ ਲੱਖ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੱਲਿਓਂ ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ ਵੀ ਖਰਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਖਰਚਾ ਚੁੱਕੇਗੀ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਉਲਟ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਘੋਖ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਊਣਤਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਹਤ ਫ਼ਿਕਰਾਂ 'ਚੋਂ ਘੱਟ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵਟੋਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਵਧੇਰੇ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰੀਜ਼ ਇਹ ਹੈਲਥ ਬੀਮਾ ਕਾਰਡ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਹਿਤ ਹੀ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਸ ਲੱਖ ਦੇ ਹੈਲਥ ਬੀਮਾ ਕਾਰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦਸ ਲੱਖ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਕੱਠਾ। ਅਕਸਰ ਹੀ ਐਂਮਰਜੈਂਸੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਲਿਓਂ ਹੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਤਾਰਨਾ ਪੈਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖਰਚੇ ਲਈ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਇਹ  ਪੱਕੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕੇ ਉਹ ਖਰਚਾ ਮਿਲੂਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦਸ ਲੱਖ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਫੂਕ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 2356 ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਲ ਦਾ 'ਸਟੰਟ' ਪਾਉਣ ਲਈ 40600 ਰੁਪਏ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਖਰਚਾ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਖ ਤੋਂ ਡੇਢ ਲੱਖ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀ ਓਪਨ ਸਰਜਰੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਡੇ ਬਦਲਾਉਣ ਦਾ ਖਰਚਾ 1.5 ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਲਈ 30,000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਿਮਟ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦਾ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 15000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਿਮਟ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੂਲੇ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਗੋਡੇ ਬਦਲਾਉਣ, ਹਰਨੀਆਂ, ਪਿੱਤੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਤੇ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਆਦਿ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ 'ਚ  ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ  ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਦਸ ਲੱਖ ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਹੈ ਨਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਲਈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਸਕੀਮ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ ਉਹ ਹੀ ਇਸ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਕੁੱਲ ਵਸੋਂ ਦਾ 25% ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਬਾਕੀ 75% ਵਸੋਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ।  ਜੇਕਰ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਪੰਜਵੀਂ ਬੀਮਾ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਦੋ ਲੱਖ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਬੀਮੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਉਂ ਹੀ ਨਵੰਬਰ 2015 ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਸਿਹਤ ਸਕੀਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੰਤਵ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਰਾਹੀਂ ਵੋਟਾਂ ਵਟੋਰਨਾ ਹੀ ਸੀ। 

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਅਰੋਗਿਆ ਯੋਜਨਾ (ਪੀ.ਐਮ.ਜੇ.ਏ.) 60:40 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ 'ਚ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ 40% ਪੈਸਾ ਖਰਚਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਲੈ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ  ਪੰਜਾਬ ਦੇ 65 ਲੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ 2026 ਦੇ ਬੱਜਟ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ  ਪ੍ਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ 3076 ਰੁਪਏ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।  ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਬੱਜਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਲਈ 5598 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਖਰਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਹੁਣ ਵੀ 2026 ਦੇ ਬੱਜਟ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਲਈ 6879 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਕੇ ਕੁੱਲ ਬੱਜਟ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 2.6% ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੋ ਮੁੱਖ  ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰ ਸਨ ਤੇ ਸੱਤਾ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਡੇ ਬੱਜਟ ਫੰਡ ਜੁਟਾਉਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ  ਕੁੱਝ ਵੀ ਹਕੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਐਲਾਨ ਅਜੇ ਐਲਾਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਨਵੇਂ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਲੇਵਲ ਚਿਪਕਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ  ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਗਿਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਉਂ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਚੱਲਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੀ.ਐਚ.ਸੀ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬੋਰਡ ਲਾ ਕੇ ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਪੀ.ਐਚ.ਸੀ ਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ  ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਫੰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁਹੱਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਬਣ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਫੰਡ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਦਲਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤੋਟ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।  

ਭਾਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਖੁਣੋਂ ਖੱਜਲ-ਖੁਆਰ ਹੁੰਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਰਤੀ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਨਿਗੂਣੀ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪੱਖੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਇਸਦਾ ਵਕਤੀ ਆਸਰਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇਗੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ  ਮਹਿੰਗਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਸੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਗੌਰ ਕਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲ 2001-02 ਵਿੱਚ 675 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਦੇ ਰੂਪ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ 47300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੇ ਪਿਛਲੇ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ 'ਚ 7173% ਦਾ ਵਾਧਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਖਾਮੀਆਂ ਭਰਪੂਰ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਅੱਧ-ਪਚੱਧ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੀ ਇਹ ਬੀਮਾ ਕਾਰਡ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕੇਂਦਰ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਕਾਰਡਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਝੂਠੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਕੇ, ਜਾਅਲੀ ਬਿੱਲ ਕਲੇਮ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਘਪਲੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹੀ ਨੌਬਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।  ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬੀਮਾ ਕਾਰਡ ਖੁਦ ਆਦਮੀ ਸਿੱਧਾ ਜਾ ਕੇ ਆਮ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਚੌਧਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਚੀ ਕੱਟ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਆਮ ਸੁਵਿਧਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਇਸ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਕਾਰਡ ਵਾਸਤੇ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਟੰਟ ਜਿਆਦਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਕਿਰਕਿਰੀ  ਹੋਣ ਤੋਂ -ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਲਗਾਈ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਵੀ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਧਾਰੇ ਪਸਾਰੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬਣਨਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਿਹਤ ਸਕੀਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀ ਲੁੱਟ ਦਾ ਹੱਲਾ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ  ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਦਖ਼ਲ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵਾਂਗ  ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।  ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਠੇਕਾ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅੰਨ੍ਹੀ ਲੁੱਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਲੈਬੋਟਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ 'ਚ ਇਹਨਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਦਖ਼ਲ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਕਦਮ ਪੁੱਟਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।

  ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਮੋਦੀ ਹਕੂਮਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸੇ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ  ਵੀ ਇਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦਮ 'ਤੇ  ਇਹਨਾਂ ਸਕੀਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪੀ.ਐਚ.ਸੀ, ਸੀ.ਐਚ.ਸੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਆਦਿ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਖਸਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ ,ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ, ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਸੁਧਾਰ ਇਹਨਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਹੈ।  ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ  ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ।  ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਬੱਜਟ ਘਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬੱਜਟ ਫੰਡ ਵਧਾਏ ਜਾਣ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ 'ਚ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਹੋਰ ਪੈਰਾਮੈਡੀਕਲ ਸਟਾਫ ਦੀ ਪੱਕੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਹਤ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇਹਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤ ਦੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕੇ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ' ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ।   

--0–

ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਚ

 ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਚ

ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਮੁੱਲੜੇ ਪੱਖ

-ਅਮੋਲਕ ਸਿੰਘ

ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ , ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ 'ਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਮਾਣ- ਮੱਤਾ ਵਰਕਾ ਹੈ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ 1921- 22 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਬਲ਼ਦੀ ਸ਼ਮ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਨੇ ਵੰਨ- ਸੁਵੰਨੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਜਥਿਆਂ  ਦੇ ਜੋੜ ਮੇਲ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਗਈ। 

  ਇਸ ਲਹਿਰ ਅੰਦਰ 27 ਫਰਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ 6 ਬੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਰ੍ਹਾ (2026), ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਵਰ੍ਹਾ ਹੈ। 27 ਫਰਵਰੀ 1926 ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਛੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਛੇ ਬੱਬਰ ਸਨ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਪਿੰਡ ਬਿਣਗਾਂ ( ਨੇੜੇ ਜਲੰਧਰ ਛਾਉਣੀ), ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਘੁੜਿਆਲ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ), ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਹਰਿਓਂ ਖੁਰਦ (ਲੁਧਿਆਣਾ), ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀਆ  (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ), ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਆਤਪੁਰ ਰੁੜਕੀ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ),  ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕੋ (ਜਲੰਧਰ)। ਇਹਨਾਂ ਬੱਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਗੇਟ ਤੇ ਵਾਰਸਾਂ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਲਈ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ ਜਦ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ  ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ। ਅਖ਼ੀਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਦੂਰ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਰਾਮੂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਅੰਗੀਠੇ 'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਛੇਆਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 

     ਅਗਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਇਸੇ ਹੀ ਦਿਨ 27 ਫਰਵਰੀ 1927 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਬੱਬਰਾਂ ਦੇ ਦੋ ਜੁੱਟ ਬਣਾ ਕੇ ਛੇ ਹੋਰ ਬੱਬਰਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਤੇ ਲਟਕਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕਾ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਗਿੱਲ (ਲੁਧਿਆਣਾ),  ਮੁਕੰਦ ਸਿੰਘ ਜਵੱਦੀ ਕਲਾਂ (ਲੁਧਿਆਣਾ), ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ (ਲੁਧਿਆਣਾ),  ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਹੁਕਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ), ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਢੈਪਈ  (ਲੁਧਿਆਣਾ) ਅਤੇ ਨਿੱਕਾ ਸਿੰਘ ਆਲੂਵਾਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਬੱਬਰਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਵੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਰਾਵੀ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਉਸੇ ਰਾਮੂੰਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਅੰਗੀਠੇ 'ਤੇ ਸਜਾ ਕੇ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਛੇ ਬੱਬਰਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। 

       ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਵਰ੍ਹਾ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਜਾਨਣ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਅਮੁੱਲੜੇ ਸਬਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾਇਕ ਹਨ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ 1921 ਤੋਂ 1930 ਅਤੇ 1931 ਤੋਂ 1944 ਦੇ ਵੰਨ- ਸੁਵੰਨੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚੀਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਲਾਸਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਭਰਿਆ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ। 

      ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਭੂਮੀ 'ਚ  ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਗਲਾ ਲੜ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।  ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕੇ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਵਿਰੁੱਧ ਲੱਗੇ ਮੋਰਚੇ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ  ਖੁਸ਼ਬੋ ਵੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਮੋਈ ਹੋਈ ਹੈ । ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮੀਖਿਆ ਟੁਕੜੀਆਂ 'ਚ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਟੇਢੇ ਮੇਢੇ ਵੰਨ- ਸੁਵੰਨੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਅੰਤਰ- ਸਬੰਧਤ ਕੜੀਆਂ ਨਿਰਖਦੇ ਹੋਏ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਰਥਕ ਅਤੇ ਸਾਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਤੀਜੇ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।  

     1913-15 ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਉੱਪਰ ਚੌਤਰਫ਼ਾ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ 'ਚ ਲੱਗੀਆਂ ਦੇਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਲਈ ਫਾਂਸੀਆਂ, ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਜ਼ਾਵਾਂ, ਜ਼ੁਬਾਨਬੰਦੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਕਾਲ਼ੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੜ੍ਹਨ ਦੇ ਹੱਲੇ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਅਖ਼ੀਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਅੰਦਰ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਰੋਹ ਦਾ ਵਧਾਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਰੋਹ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮੋਏ ਬੀਜ਼ ਸਮਾਂ ਪੈਣ 'ਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਕੁਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ ਫਿਰ ਤਿੱਖੇ ਰੋਹ- ਫੁਟਾਰੇ ਬਣ ਕੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।

     ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਵ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੀਨੇ  ਅੰਦਰ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਲਘ  ਰਹੇ ਅਜਿਹੇ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਕਈ ਥਾਈਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਆਏ। ਲੋਕ ਰੋਹ  ਦੇ ਜਵਾਰਭਾਟਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਘਿਓ ਖਿਚੜੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਨਿਖੇੜਨ ਲਈ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਕੂੜ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਝੁਲਾ ਦਿੱਤੀ।

      ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤੇ ਤੇ ਲਟਕਾ ਦੇਣ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਨਿਕੋਬਾਰ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰ ਉਮਰ ਭਰ ਸੜਨ ਮਰਨ ਲਈ ਡੱਕ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਹਿਰਦੇਵੇਦਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਟੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨੇ ਵਿਦਰੋਹੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦਾ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ  ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਕਾਲ਼ੇ ਕਾਨੂੰਨ ਰੱਦ ਕਰਨ, ਹੱਕੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਹੱਕ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨੀਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਖ਼ਦੀਆਂ ਚਿੰਗਾੜੀਆਂ ਦਾ ਜਾਰੀ ਰੂਪ ਹੈ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਨਾਬਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ  ਆਈ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ।

1919 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ  ਸਾਫ਼ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਅੰਦਰ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਉੱਸਲਵੱਟੇ ਲੈਂਦੀ ਬੇਚੈਨੀ, ਰੋਸ ਅਤੇ ਨਾਬਰੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ਼  ਨੱਕੋ ਨੱਕ ਭਰਿਆ ਜਨ ਸੈਲਾਬ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ  ਆਇਆ। ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਕੀਤੀ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੇ ਬਲ਼ਦੀ 'ਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

     ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ  ਗਈ। ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੀ ਹਿਰਦੇ ਛਲਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਰੱਤੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਫੁੱਟਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਪੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖੇੜੇ ਦੀ ਲੀਕ ਹੋਰ ਗੂਹੜੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।

     ਬਰਤਾਨਵੀ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਦੇ ਥਾਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਜੇ ਨਿਵਾਜ਼ੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਥੜ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ  ਨੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦੀ ਖ਼ੂਨੀ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਮੁਜ਼ਰਿਮਾਂ ਨੂੰ ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਵਰਗਿਆਂ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਰੋਪੇ ਭੇਂਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ  ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਵਰਗਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ। ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ਼ ਭਰੇ ਪੀਤੇ ਸਨ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਪਾਵੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਂਤ ਸੁਭਾਤੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੂਝਣ  ਵਾਲੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਮੁੱਲੜੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਕਿਆਂ ਨੂੰ ਗੌਰ ਨਾਲ਼ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।  ਜਾਤ ਪਾਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਿਰਕੇ-ਦਰਾਨਾ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕ-ਦੋਖੀ ਵੰਡੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਧਰਮ- ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਤੇ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਪਰਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ। ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ ਬਣੇ ਸਨ। 

ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਐਬਟਸਫੋਰਡ (ਕਨੇਡਾ) ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਹੇਠ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ਼ ਜੋੜਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਅਮਿੱਟ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਦੂਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰ ਨੇ ਕੋਈ ਪੌਣੇ ਚਾਰ ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਆਪਣੇ ਵਤਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਨ-ਮਨ-ਧਨ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਛਾਵਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਇਹ ਭੋਇੰ  ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਜ਼ ਲਈ ਵਰਤ ਲੈਣੀ। ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਮਾਨਵੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕਦਰਦਾਨ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਚਿਰਾਗ਼ ਬਲ਼ਦਾ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਧਾਰਮਿਕ,ਜਾਤ-ਪਾਤੀ ਵੰਡ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਅਦਬ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੰਡਣ ਦਾ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਲੜੀ ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਗ਼ਦਰੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ 'ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਮੇਟੀ' ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਗ਼ਦਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਵਰਗੇ ਕਾਰਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਦਾ ਜੋੜ ਸਾਡੇ ਸਨਮੁੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ।  ਇਸ ਉਪਰੰਤ 'ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਮੇਟੀ' ਦਾ ਹੀ ਜਾਰੀ ਰੂਪ ਹੈ ਅਜੋਕੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਜਲੰਧਰ । ਇਸ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ। 

       ਅੱਜ ਠੋਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਕੀਕਤਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹਕੀਕੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਬਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਦਰਪੇਸ਼ ਹੈ।  ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਉਘਾੜਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਹਿਰ  ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਖ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ  ਕਾਲ਼ੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਮ ਕਰਕੇ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਇੰਤਹਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ  ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਲ਼ੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ 'ਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਢਾਹੇ ਗਏ। ਮੁਸ਼ੱਕਤਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਡੰਡਾ ਬੇੜੀਆਂ ਤੇ ਟਾਟ ਵਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਗਿਆ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਅੰਦਰ ਲੰਮੀਆਂ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲਾਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰੜ ਨਾਲ਼ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲਾਈਆਂ । 

ਕਈ ਵਾਰ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੀ ਜਾਣ- ਪਹਿਚਾਣ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਪਿਸਤੌਲਾਂ, ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅੰਦਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਾਵਿ-ਸਿਰਜਣਾ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਦੀਦਾਰ 'ਗ਼ਦਰ' ਅਖਬਾਰ, 'ਗ਼ਦਰੀ ਗੂੰਜਾਂ' ਅਤੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚੀਂ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੌਧਿਕ ਚਿੰਤਨ  ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਲਹਿਰ ਅੰਦਰ ਢੁਕਵੀਂ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

  ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਰੁਤਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਘਰੋਂ ਦੌੜ ਕੇ ਕਾਨ੍ਹਪੁਰ ਗਏ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਚ ਛਪਦੇ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਪ੍ਰਤਾਪ'  ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਪ੍ਰਤਾਪ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ 15 ਮਾਰਚ 1926 ਦੇ ਅੰਕ 'ਚ 'ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਵਕ' ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ'ਹੋਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਛਿੱਟੇ'  ਲੇਖ ਰਾਹੀਂ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਲੋਕ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਚਿਤਰਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। 

ਇਸ ਲਹਿਰ ਅੰਦਰ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਡਾਰੂ ਪ੍ਰੈਸ ਲਾਉਣਾ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਦੋਆਬਾ ਵਰਗੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਕਰਨਾ ਇਸਦਾ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਉੱਪਰ ਕਬੀਰ ਦੇ ਸਲੋਕ

 'ਸੂਰਾ ਸੋ ਪਹਿਚਾਨੀਐ, 

ਜੋ ਲਰੈ ਦੀਨ ਕੇ ਹੇਤੁ 

ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਕਟਿ ਮਰੈ 

ਕਬਹੂ ਨਾ ਛਾਡੈ ਖੇਤ' 

ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਮੀਰ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ਼ ਜੁੜਕੇ  ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣੀ ਰਾਹ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਲੋਕ- ਦੋਖੀ ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਯਤਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਹਿਰ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ। ਸਥਾਪਤੀ ਅਜਿਹਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਮਗਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਹਥਿਆਰ ਮੰਨ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਕਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਐਕਸ਼ਨਾਂ ਵੱਲ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਧੱਕ ਕੇ ਲੋਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਬਣਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਮਿਲ਼ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਲਈ ਗਹਿਰੇ ਸਬਕ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਸੁਆਲ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਸੰਗਰਾਮ  ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ,ਲੋਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਾ ਉਸਾਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਮੂਲੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੁੱਗਤ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਪਰਨਾਈ ਲਹਿਰ ਉਸਾਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਰਜ ਹੈ।ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ  ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ। ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਕਿਸੇ  ਇੱਕ ਧਰਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀ ਲਹਿਰ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਪਰਤੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਰੀ  ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ, ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਸੇਧ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਸਾਮਰਾਜ, ਉਸਦੇ ਹਿੱਤ ਪਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਦੋਖੀ ਦੇਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ  ਵਾਲਾ ਖ਼ਾਸਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਜੋਕੇ ਸਮਿਆਂ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਜਮਹੂਰੀ, ਜਾਤ-ਪਾਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠੀ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਈ ਲਹਿਰ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ 'ਤੇ ਪਿਆ।  ਊਧੋ ਪੰਡਿਤ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਚੋਂ ਫਕੀਰੀਆ, ਸਵਾਮੀ ਪੂਰਨ ਨੰਦ ਅਤੇ ਜੀਵਾ ਘੁਮਿਆਰ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਇਸ ਲਹਿਰ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭੂਮਿਕਾ  ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਕਿੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ਼ ਭਰਭੂਰ ਸੀ। ਅੱਜ ਜਦੋਂ  ਸਾਮਰਾਜੀ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਫਾਸ਼ੀ ਚੌਤਰਫ਼ੇ ਹੱਲੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਹੈ  ਤਾਂ ਇਸ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਸੁੰਨ ਮਾਨਸਿਕਤਾ  ਨੂੰ ਝੰਜੋੜਨ ਲਈ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹੈ। 

     ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਸੀ ਇਹ ਖੇਤ ਸਾਡੇ ਨੇ, ਇਹ ਬਾਗ਼ ਸਾਡੇ ਨੇ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਜੰਗਲ, ਜਲ, ਜ਼ਮੀਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਨਮੋਲ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਸਾਡੀ ਕਿਰਤ, ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ,ਸਿਹਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਬੋਲੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉੱਪਰ ਸਾਮਰਾਜ,ਦੇਸੀ ਬਦੇਸ਼ੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਮੁੱਲੜੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਲਿਜਾਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਹਕੀਕੀ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਲਾਂਭੇ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣਾ ਧਰਨ ਲਈ ਹਰ ਹਰਬਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਵਿੱਖ਼ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾਊ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ, ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ , ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਭਨਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਦੇਣ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹਰ ਵੰਨਗੀ ਦੇ ਦਾਬੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਪੱਖੀ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਨਵਾਂ ਨਰੋਆ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਮਾਰਗ ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਰ ਰੌਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਸਬੰਧੀ 27 ਫਰਵਰੀ 2026 ਤੋਂ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਹਾਲ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਯਾਦਗਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵਰ੍ਹੇ  ਭਰ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਅਤੇ  ਇਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ 2026 ਮੇਲਾ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਮੌਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਫੋਕਸ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹੱਥ ਲੈਣਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਦਮ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਤਾਕਤਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਮਿੱਟ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਣਮੁੱਲੇ ਸਬਕ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੈ।

      --0–

ਜਿਉਂਦ ਜ਼ਬਰ ਖਿਲਾਫ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਮੜਿਆ ਜਨ ਸੈਲਾਬ

 ਜਿਉਂਦ ਜ਼ਬਰ ਖਿਲਾਫ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਉਮੜਿਆ ਜਨ ਸੈਲਾਬ 

* ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਐਸ ਐਸ ਪੀ ਸਮੇਤ ਜਬਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ 'ਤੇ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਰੋਕਾਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ 

* ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਜਾਂਚ ਸਬੰਧੀ ਮਤਾ ਪਾਸ 

ਬਠਿੰਡਾ,6 ਮਾਰਚ -ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਪਿੰਡ ਜਿਉਂਦ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਏਕਤਾ ਉਗਰਾਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਢਾਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਬਰ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ 'ਤੇ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਰੋਕਾਂ ਖਿਲਾਫ ਅੱਜ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ,ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ,  ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣਮਿਉਂਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਰੋਹ ਭਰਪੂਰ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕ ਮਨਾਂ 'ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪਾਉਣ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਡਾ ਗਰਾਊਂਡ ਵਿਖੇ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਕੱਠ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਉਂਦ ਵਿਖੇ ਨੌਜਵਾਨ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਚਕਨਾਚੂਰ ਕਰਨ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪ੍ਰਨੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੱਥ ਦੋਫਾੜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ 'ਤੇ ਜਬਰ ਢਾਹੁਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀ ਐਸ ਐਸ ਪੀ ਜਯੋਤੀ ਯਾਦਵ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਪਰਚੇ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਜਿਉਂਦ ਵਿਖੇ ਕੀਤੇ ਜ਼ੁਲਮੀ ਕਾਰੇ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਨਤਕ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ, ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ ਹੱਕ ਤੇ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਰੋਕਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ, ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਬਣੇ ਕੇਸ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਕੀਤੀ । ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ 'ਤੇ ਜਿਉਂਦ ਵਿਖੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ-ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਪੱਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਤਹਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਖੋਹਣ, ਕਿਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਤੋਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਤੇ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਦੀ ਕੰਮ ਦਿਹਾੜੀ ਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹਣ, ਬਿਜਲੀ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਤੇ ਬੀਜ ਬਿੱਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ 'ਚ ਅੜਿੱਕਾ ਬਣ ਰਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੇ ਲਈ ਹੀ ਜਾਬਰ ਪੁਲਿਸ ਮਸ਼ਨੀਰੀ ਦੇ ਦੰਦੇ ਆਏ ਦਿਨ ਤਿੱਖੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਆਪ ਸਰਕਾਰ ਨਿੱਤ ਦਿਹਾੜੇ ਥਾਂ - ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉੱਪਰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਢਾਹ ਕੇ ਜਮਹੂਰੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ  ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੇ ਲੱਤਾਂ 'ਚ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰਨ ਵਰਗੇ ਕਾਂਡ ਰਚਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 

ਅੱਜ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵੱਲੋਂ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦੀ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੱਜ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਦਾ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਅੱਜ ਦੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ  ਕਿਸਾਨ ਆਗੂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਗਰਾਹਾਂ , ਹਰਿੰਦਰ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ, ਬੀ ਕੇ ਯੂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਦੀ ਆਗੂ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ , ਬੀਕੇਯੂ ਡਕੌਂਦਾ ਦੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਨੇਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸੇਵੇਵਾਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਰੁਲਦੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸਾ, ਦਿਹਾਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਨੰਦਗੜ੍ਹ, ਕੁੱਲ ਹਿੰਦ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਬਲਕਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ, ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਕਿਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ,  ਉੱਘੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਕੁਮਾਰ, ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਪਿਰਤਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਟੈਕਨੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਭੰਗਲ ਦੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਪੀ.ਐਸ.ਯੂ. ਲਲਕਾਰ ਦੀ ਆਗੂ ਪਰਮਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਪਾਵਰਕਾਮ ਐਂਡ ਟਰਾਂਸਕੋ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਬਲਿਹਾਰ ਸਿੰਘ ਕਟਾਰੀਆ, ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਐਂਡ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਰਕਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਵਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ, ਸਾਬਕਾ ਸੈਨਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਚੰਦ ਸਿੰਘ , ਜਮਹੂਰੀ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਆਗੂ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਹਥੋਆ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਬੁੱਟਰ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਦੌੜ, ਬੀਕੇਯੂ ਏਕਤਾ ਡਕੌਂਦਾ ( ਬੁਰਜ ਗਿੱਲ) ਦੇ  ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਭਾਈਰੂਪਾ,  ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਨਾਰਥਲ, ਮੋਲਡਰ ਐਂਡ ਸਟੀਲ ਵਰਕਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪਲਸ ਮੰਚ ਦੇ ਆਗੂ ਅਮਲੋਕ ਸਿੰਘ, ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਆਗੂ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੁਖਪੁਰਾ, ਸੀਟੂ ਦੇ ਆਗੂ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਫਰਵਾਹੀ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਗੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਛਾਜਲੀ, ਬੀਕੇਯੂ ਏਕਤਾ ਅਜ਼ਾਦ ਦੇ ਆਗੂ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ, ਬੀਕੇਯੂ ਮਾਲਵਾ ਦੇ ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਜੈਤੋ, ਬੀਕੇਯੂ ਭਟੇਰੀ ਦੇ ਗੁਰਧਿਆਨ ਸਿੰਘ , ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਆਗੂ ਧੰਨਾ ਮੱਲ ਗੋਇਲ, ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਲਬਰਾਹ, ਬੀਕੇਯੂ ਰਾਜੇਵਾਲ ਦੇ ਆਗੂ ਗੋਰਾ ਸਿੰਘ , ਪੇਂਡੂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਤਰਸੇਮ ਪੀਟਰ , ਦਲਿਤ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ ਦੇ ਆਗੂ ਜੁਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਟੱਲੇਵਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਰੋਡਵੇਜ਼ ਪਨਬਸ ਪੀਆਰਟੀਸੀ ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਰਕਰ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਆਗੂ ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

ਜਿਉਂਦ ਜਬਰ 'ਚ ਗੰਭੀਰ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਪ੍ਰਨੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਦੌਰਾਨ ਜਬਰ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝੱਲ ਕੇ ਲੋਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ

ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ

 ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ

ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ 07 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਵਿਖੇ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰੀ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਏਕਤਾ ਉਗਰਾਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਭਰਾਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰੀ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੂਹ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਰੈਗੂਲਰ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਇਹਨਾਂ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਵਿਭਾਗਾਂ 'ਚੋਂ ਛਾਂਟੀ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਈ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅੰਦਰ ਰੈਗੂਲਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅੰਦਰ ਪੱਕੇ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਕਮੇਟੀਆਂ-ਸਬ-ਕਮੇਟੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਬੁੱਤਾ ਸਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਰੈਗੂਲਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਲਿਖਤੀ ਸਮਾਂ ਦੇ ਕੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹਨਾਂ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀਕਰਨ ਦਾ ਹੱਲਾ ਵਿੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੇਲ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਬਾ ਪੱਧਰੀ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅੰਦਰ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸਮੂਹ ਇਨਲਿਸਟਮੈਂਟ/ਆਊਟਸੋਰਸ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੱਤਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅੰਦਰ ਰੈਗੂਲਰ ਕਰਨ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜ਼ਰਤ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ 1948 ਤੇ 1957 ਅਧੀਨ 15ਵੀਂ ਲੇਬਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਮੁਤਬਾਕ ਉਜਰਤਾਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। 

ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੇ ਕਿਸਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਮਾਰੂ ਨੀਤੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ 12 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਹੋਈ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਤਾਲਮੇਲਵੇਂ ਐਕਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਜਲੀ ਸੋਧ ਬਿੱਲ 2025, ਨਵੇਂ ਕਿਰਤ ਕੋਡ , ਬੀਜ ਬਿੱਲ 2025,  ਭਾਰਤ ਅਮਰੀਕਾ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਹੜਤਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਸੋਧ ਬਿੱਲ 2025 ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਰ ਇਹਨਾਂ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਪੈਣੀ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੈਗੂਲਰ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਕਿਰਤ ਕੋਡ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ 8 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 12 ਘੰਟੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 

ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਵੀ  ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਪੋਸਟਰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ 05 ਮਾਰਚ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਬ ਡਵੀਜਨ ਅਤੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਰਚ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਐਮ.ਐਲ.ਏ  ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਭੇਜ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਪਾਸੋਂ ਆਊਟਸੋਰਸਡ, ਇਨਲਿਸਟਮੈਂਟ, ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਠੇਕਾ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਰਤੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਤ ਆਪਣੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅੰਦਰ ਰੈਗੂਲਰ ਕਰਨ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਯੋਗ ਤਨਖਾਹ ਦੇਣ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਉਭਾਰੀ ਗਈ।  6ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਬੀ.ਕੇ.ਯੂ.ਉਗਰਾਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿਉਂਦੇ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪੁਲਿਸ ਜਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਬਠਿੰਡੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਲਲਕਾਰ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤੇ 10 ਮਾਰਚ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੱਖੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਸਬ ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਤੇ ਡਵੀਜ਼ਨਾਂ ਤੇ ਇਕੱਠ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਲੁੱਟ ਤੇ ਜਬਰ ਖ਼ਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਠੇਕਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੇ ਉਹ 22 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 5 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੱਕ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਝੰਡਾ ਮਾਰਚ ਕਰਕੇ, ਝੂਠ ਅਤੇ ਪਾਟਕਪਾਊ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਖਸਲਤ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਵਿਖੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰੈਲੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ

 ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ

ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਦੀਆਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂਚ, ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਪਸ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

     ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੂਬਾ ਸਕੱਤਰ ਜਗਮੇਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੂਬਾ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੇ ਪ੍ਰੈਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜੀ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਹਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਕਾਊਂਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 25 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 26 ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ 34 ਇਨਕਾਊਂਟਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 45 ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੁਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਬੇਹੱਦ ਖਤਰਨਾਕ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਗੈਰ ਜਮਹੂਰੀ ਹੈ।

      ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲੰਘ ਕੇ ਆਪ ਮਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਹ ਖਤਰਨਾਕ ਰੁਝਾਨ, ਇਨਸਾਫ਼ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਕਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਜਬਰ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਲੋਕ ਦੋਖੀ ਰੁਝਾਨ ਹੈ।ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਜਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿੱਖੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕ ਦੋਖੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜੂਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ। (2 ਮਾਰਚ 2026) (ਸੰਖੇਪ)

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 34 ਮੁਠਭੇੜਾਂ, ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ

 ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 3 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 34 ਮੁਠਭੇੜਾਂ, ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ

               (ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ)

 

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਕਤਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਰਚਾ 'ਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਜਾਂ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਇਉ ਕਤਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਛੋਟਾਂ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਨੀਤੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਜਾਬਰ ਨੀਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਸਾਰ ਵਜੋਂ ਹੀ ਦੇਖੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਜਿਹੇ ਬੇਲਗਾਮ ਅਖਤਿਆਰ ਗੈਂਗਸਟਰ ਜਾਂ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੇ, ਇਹ ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਕੁਚਲਣ ਤੱਕ ਜਾਣੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ 80ਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ’ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਦੀ ਜਾਬਰ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਹੰਢਾਅ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਜਾਬਰ ਫਾਸ਼ੀ ਰੁਝਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਹੇ ਗਏ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਤੇ ਉਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਵੱਲੋਂ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਢੰਗ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੁਲੀਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਝੂਠੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ਸਾਡੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।– ਸੰਪਾਦਕ ਸੁਰਖ਼ ਲੀਹ

ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਮੁਠਭੇੜਾਂ

ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਗੌਰਵ ਯਾਦਵ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਤੋਂ  ਸੂਬੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ "ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨਾਲ 324 ਮੁਠਭੇੜਾਂ" ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 24 ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ 515 ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ। ਡੀ ਜੀ ਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ  "ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ 515 ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 319 ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ"।ਯਾਦਵ ਦਾ ਬਿਆਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਨ ਐੱਚ ਆਰ ਸੀ) ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਆਇਆ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਰਾਜ-ਸਮਰਥਿਤ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆਵਾਂ" ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੂਬੇ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।ਯਾਦਵ ਵੱਲੋਂ  ਅੰਕੜੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਹੁਣ ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਸਰਕਾਰ ਗੈਂਗ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬੇਲਗ਼ਾਮ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਹੈ।ਨਵੰਬਰ 2025 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂਚੇ ਗਏ ਪੁਲਿਸ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 34 ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ — ਭਾਵ ਹਰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ — ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 45 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 15 ਸਿਰਫ਼ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਪਰੀਆਂ।ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ, ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਸਵਾਲ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ  ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਇਹਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਕਈ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ  ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਹਾਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਉਦੋਂ ਹੋਈਆਂ ਜਦੋਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪੁਲਿਸ  ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਨ; ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਹੱਥਕੜੀ ਲੱਗੇ" ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ "ਬਰਾਮਦਗੀ" ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਥਿਆਰ ਖੋਹ ਕੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਠ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ 'ਤੇ "ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ" ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ "ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼ ਜੈਕਟਾਂ ਕਾਰਨ" ਬਚ ਗਏ। ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਲੀਆਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ। ਲਗਭਗ ਅੱਧੀਆਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਾਕੇ ਲਗਾਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੁਠਭੇੜ ਹੋਈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 34 ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੇ "ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ। ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਹਥਿਆਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ .30-.32 ਬੋਰ ਦੇ (ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੇਸੀ) ਪਿਸਤੌਲ ਸਨ। ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਪੂਰੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹਨ — ਬਠਿੰਡਾ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਮੁਕਤਸਰ, ਮੋਗਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ; ਪਟਿਆਲਾ, ਬਟਾਲਾ, ਖੰਨਾ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਮੋਹਾਲੀ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਦੋ; ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ; ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੌਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਹੋਈਆਂ।

ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ, ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 20 ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ "ਬਰਾਮਦਗੀ" ਲਈ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਐੱਨ ਐੱਚ ਆਰ ਸੀ  ਕੋਲ ਗਿਆ ਸੀ । 2024 ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 64 ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 56 ਮੁਲਜ਼ਮ ਅਤੇ ਨੌਂ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੀ ਮੁਠਭੇੜ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮੋਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।

ਵਕੀਲ ਨਿਖਿਲ ਸਾਰਫ਼, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਝੂਠੀਆਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਐੱਨਐੱਚਆਰਸੀ ਕੋਲ ਗਏ ਸਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂਚ,  ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੌਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ।"

ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੇਰਕਾ, ਜੋ 1990ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਝੂਠੀਆਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਚੁੱਕਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ  "ਸਿਆਸੀ ਢੋਈ " ਮੌਜੂਦ ਸੀ । "ਭਾਵੇਂ ਮੁਠਭੇੜ ਸਾਫ਼ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਚਿਤ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਠਭੇੜਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਰਵੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।"

ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ

ਨਵੰਬਰ 2025: ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਰਾਗ

11 ਨਵੰਬਰ: ਹਰਕਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਤਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਨ, ਖੰਨਾ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਉਦੋਂ ਦੀ ਖੰਨਾ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਜੋਤੀ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਕਰਨ ਨੇ "ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦਗੀ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ" ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਕ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਨੂੰ ਲੱਗੀ। "ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਐੱਸ-ਆਈ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਊਂਡ ਚਲਾਇਆ, ਜੋ ਹਰਕਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ।" ਗੁਰਤੇਜ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਕਾਰਨ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ।

12 ਨਵੰਬਰ: ਡੇਰਾ ਬੱਸੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੋਲਡੀ ਢਿੱਲੋਂ ਗੈਂਗ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰ — ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੁਮਾਰ — ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਹਰਮਨਦੀਪ ਹੰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਨਾਕੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। "ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।"

15 ਨਵੰਬਰ: ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਠਭੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭ ਦਾਸੂਵਾਲ ਗੈਂਗ ਦੇ ਕਥਿਤ ਸਾਥੀ ਅਰਸ਼ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਾਕਾ ਲਗਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਰੋਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਟੀਮ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"

19 ਤੇ 26 ਨਵੰਬਰ: ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਤਿਨ ਕਾਲੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਆਰ  ਐੱਸ ਐੱਸ ਵਰਕਰ ਬਲਦੇਵ ਰਾਜ ਅਰੋੜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਵੀਨ ਅਰੋੜਾ ਦੀ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਕਥਿਤ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਆਉਂਦੀ ਦੇਖੀ… ਸਵਾਰ ਨੇ ਰੁਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ।" ਐੱਸ ਐੱਸ ਪੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਿਉਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ… ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ ।"

ਉਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਮੁਠਭੇੜ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਮੁੱਖ ਸ਼ੂਟਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੇ ਤੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਟੀਮ ਬਾਦਲ ਨਾਲ ਮਾਮੂ ਜੋਆ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ "ਬਰਾਮਦਗੀ" ਲਈ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀਆਂ  ਜੋ " ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ" ਸਨ, ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਂਜ, ਹਰਮਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਹੈੱਡ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਨੂੰ ਲੱਗੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਦਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ… ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਕਾਰਨ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ।" ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਕਥਿਤ ਹਮਲਾਵਰ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਰਮਚਾਰੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਗਈ ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼ ਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲੱਗੀ।

20 ਨਵੰਬਰ: ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਧੋਵਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਪਕ ਅਤੇ ਰਾਮ ਲਾਲ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ "ਗੈਂਗਸਟਰ-ਅੱਤਵਾਦੀ ਮੌਡਿਊਲ" ਨਕਾਰਾ ਕੀਤਾ , ਜਿਸ ਦੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਈ ਐੱਸ ਆਈ ਅਤੇ "ਗੈਂਗਸਟਰ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ" ਸਨ। ਰਾਮ ਲਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਵਪਨ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੋਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਗੋਲੀਆਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ।"

20 ਨਵੰਬਰ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ "ਬਦਨਾਮ ਗੈਂਗਸਟਰ" ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ — ਜੋ 13 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਸੀ — ਦੀ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕਤਲ ਰੋਕਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਜਿੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨਾਕੇ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ" ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਲੱਗੀ।

23 ਨਵੰਬਰ: ਨਾਭੇ ਦੇ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਬੀਹਾ ਗੈਂਗ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਪਟਿਆਲਾ ਐੱਸਐੱਸਪੀ ਵਰੁਣ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਾਕਾ ਲਗਾਇਆ। "ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੇ  ਜਾਣ 'ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ (ਪੁਲਿਸ 'ਤੇ) ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਸੰਜਮ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਧੜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ।"

23 ਨਵੰਬਰ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ ਬਟਾਲਾ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕਥਿਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਡੀ ਜੀ ਪੀ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਲਕੀਤ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਮਸੀਹ, ਜੋਕਿ "ਗੈਂਗਸਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਾਥੀ ਹਨ,  ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਲਕੀਤ ਨੇ "ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਥਿਆਰ" ਵਰਤ ਕੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। "ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।"

26 ਨਵੰਬਰ: ਬਟਾਲਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਥਿਤ ਗੈਂਗ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਡਕੈਤੀ ਦੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ "ਮੁਠਭੇੜ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ, ਬਾਰਡਰ ਰੇਂਜ, ਸੰਦੀਪ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਾਂਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ… ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।" ਕੰਵਲਜੀਤ ਨੂੰ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।

ਦਸੰਬਰ 2025: ਲੱਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ

4 ਦਸੰਬਰ: ਕਤਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਕਥਿਤ ਸ਼ੂਟਰ ਦਲੇਰ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੁਠਭੇੜ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦਲੇਰ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਪਿਸਤੌਲ ਬਰਾਮਦਗੀ ਲਈ ਲੈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰ ਕੱਢ ਕੇ ਟੀਮ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।" ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਲੇਰ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।

6 ਦਸੰਬਰ: ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਲਗ ਕੁੜੀ ਦੇ ਅਗਵਾ-ਕਤਲ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਸੁਲਝਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁਠਭੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਜ਼ਮ ਮੁਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, "ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।"

12 ਦਸੰਬਰ: ਮੋਗਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਸਥਿਤ ਗੈਂਗਸਟਰ ਪ੍ਰਭ ਦਾਸੂਵਾਲ ਦੇ ਸਾਥੀ ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਗਿੰਦੀ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਅਤੇ ਗਿੰਦੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਮੋਗਾ ਐੱਸ ਐੱਸ ਪੀ ਅਜੇ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਰੋਕੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।"

12 ਦਸੰਬਰ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਗੈਂਗਸਟਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾਲਮ ਦੇ ਕਥਿਤ ਸਾਥੀ ਰੋਹਿਨ ਮਨਸੀਹ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ "ਮੁਠਭੇੜ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਡੀ ਸੀ ਪੀ ਜਸਕਿਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ, ਫਿਰ ਉਹਨਾ  ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ।" ਮਨਸੀਹ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।

15 ਦਸੰਬਰ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਿਹਾਤੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅਜਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੰਸ਼ਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਨਾਲ ਕਈ ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਡਕੈਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।

ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਹਾਰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਨਾਕਾ ਲਗਾਇਆ। ਵਾਹਨ ਸਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ, ਬਾਰਡਰ ਰੇਂਜ, ਸੰਦੀਪ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ’ਚੋਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਬਚ ਨਿਕਲੇ , ਪਰ ਇੱਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।

17 ਦਸੰਬਰ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨਿਰਮਲਜੋਤ ਸਿੰਘ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖ਼ਾਸ ਸੂਚਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਿਰਮਲਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੇਸੀ ਪਿਸਤੌਲ ਦੀ ਬਰਾਮਦਗੀ ਦੌਰਾਨ ਨਿਰਮਲਜੋਤ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਗਾਰਡ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਾਰਬਾਈਨ ਖੋਹ ਲਈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।" ਏ ਐੱਸ ਆਈ ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਜਿਹੜੀ ਕਿ  ਨਿਰਮਲਜੋਤ ਦੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ  ਲੱਗੀ।

26 ਦਸੰਬਰ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿਟੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦਗੀ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਰੌਣੀ "ਮੁਠਭੇੜ" ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਪਿਸਤੌਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਏ ਐੱਸ ਆਈ ਜੈਬੀਰ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ… ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਏ ਐੱਸ ਆਈ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਊਂਡ ਚਲਾਇਆ।"

27 ਦਸੰਬਰ: ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ 'ਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਖੰਨਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ "ਮੁਠਭੇੜ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੰਨਾ ਐੱਸ ਐੱਸ ਪੀ ਜੋਤੀ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ  ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਕੇ ਗੁਰਵੀਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਪਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਗੋਲੀਆਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।

28 ਦਸੰਬਰ: ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਕੋਲ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ "ਮੁਠਭੇੜ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਕੈਤੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਡੀ  ਐੱਸਪੀ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਖ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰੁਕਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਓਂਕਾਰ ਸਿੰਘ, ਉਰਫ਼ ਗੋਰਾ, ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।"

ਜਨਵਰੀ 2026: ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼

6 ਜਨਵਰੀ: ਹਰਨੂਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਪ੍ਰਭ ਦਾਸੂਵਾਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਦੀ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ, ਬਾਰਡਰ ਰੇਂਜ, ਸਨੇਹਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਨੂਰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਟੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, (ਪਰ) ਉਸ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਉਹ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼ ਜੈਕਟ ਕਾਰਨ ਬਚ ਗਿਆ। ਨੂਰ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ।"

7 ਜਨਵਰੀ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਲ  ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦਗੀ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਲਾਲ ਨੂੰ ਬਟਾਲਾ ਰੋਡ ਕੋਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੁਲਜ਼ਮ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।"

12 ਜਨਵਰੀ: ਰੋਹਿਤ ਗੋਦਾਰਾ ਗੈਂਗ ਦੇ ਕਥਿਤ ਤਿੰਨ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ "ਗੋਲੀਬਾਰੀ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਵਪਨ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਨਾਕਾ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ… ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।" ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੁਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸੰਜੂ ਵਜੋਂ ਹੋਈ।

14 ਜਨਵਰੀ: ਸੁਖਰਾਜ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਗੁੰਗਾ, ਪ੍ਰਭ ਦਾਸੂਵਾਲ ਗੈਂਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮੁੱਖ ਮੁਲਜ਼ਮ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਈ ਕਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਵੱਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਪਿਸਤੌਲ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕਥਿਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੋ "ਅਣਪਛਾਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ" ਨੇ "ਬਰਾਮਦਗੀ ਕਾਰਵਾਈ" ਦੌਰਾਨ ਗੁੰਗੇ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਗੁੰਗੇ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਏ ਐੱਸ ਆਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪਿਸਤੌਲ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ — ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਦੋ ਗੁੰਗੇ ਨੂੰ — ਜੋ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ।

17 ਜਨਵਰੀ: ਗੈਂਗ ਮੈਂਬਰ ਕਰਨ ਪਾਠਕ ਉਰਫ਼ ਕਰਨ 'ਡਿਫਾਲਟਰ', ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਰੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਬੱਡੀ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਰਾਣਾ ਬਲਾਚੌਰੀਆ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਮੁਠਭੇੜ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪੁਲਿਸ ਵੈਨ ਦੇ ਡਿਵਾਈਡਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੇਰੇ ਕਰੀਬ 6 ਵਜੇ ਉਸ ਦਾ ਖਰੜ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਠਕ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਠਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ।

18 ਜਨਵਰੀ: ਬਠਿੰਡਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਥਿਤ ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਟਾਰ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਇੱਕ "ਮੁਠਭੇੜ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਸੂਚਨਾ" ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲਗਾਏ ਨਾਕੇ 'ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ।

18 ਜਨਵਰੀ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਦੋ ਮੁਲਜ਼ਮ ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਅਤੇ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜਲੰਧਰ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੁਠਭੇੜ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਐੱਸ ਐੱਸ ਪੀ, ਜਲੰਧਰ ਦਿਹਾਤੀ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ 16 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਲੋਕ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਆਉਣਗੇ। "ਪੁਲਿਸ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ  ਘੇਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ  ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਲੁਕੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।" ਵਿਰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਲੱਗੀ, ਦੂਜੀ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਖੁੰਝ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ "ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ" ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ।

19 ਜਨਵਰੀ: ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਦੋਰਾਹੇ ਤੋਂ ਮੁਠਭੇੜ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ। ਪੁਲਿਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: "ਸਕਾਰਪੀਓ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਦੋ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਜੀਪ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਊਂਡ ਚਲਾਏ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਐੱਸ ਐੱਚ ਓ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਉਹ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼ ਜੈਕਟ ਕਾਰਨ ਬਚ ਗਿਆ। ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਐੱਸ ਐੱਚ ਓ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਹਰਸਿਮਰਨ ਉਰਫ਼ ਮੰਡ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।"

20 ਜਨਵਰੀ: ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਅਰਨੀਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਕਤਲ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਪ੍ਰੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ "ਮੁਠਭੇੜ"  ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਕਾ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਪਾਲ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਂਜ, ਸਨੇਹਦੀਪ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਦੇ ਗੋਡੇ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ।"

20 ਜਨਵਰੀ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਟਾਰੀ ਕੋਲ ਮੁਠਭੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਗੈਂਗਸਟਰ ਮਨੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇਆ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਸੰਦੀਪ ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, "ਪਰ ਬੁਲੇਟਪਰੂਫ਼ ਜੈਕਟਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ।" ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜਵਾਬੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

22 ਜਨਵਰੀ: ਕਥਿਤ ਗੈਂਗਸਟਰ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਡੀ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁਠਭੇੜ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਾਈਪਾਸ 'ਤੇ ਨਾਕਾ ਲਗਾਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਜਿੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

23 ਜਨਵਰੀ: ਮੁਠਭੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲੰਧਰ ਦਿਹਾਤੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਲਵਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖ਼ਾਸ ਸੂਚਨਾ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁਲਿਸ ਟੀਮ ਅਲਵਲਪੁਰ ਕੋਲ ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ੱਕੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ… ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ… ਮੁਲਜ਼ਮ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।"

23 ਜਨਵਰੀ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤਰਨਤਾਰਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਰੋਂ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਮੁਠਭੇੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਥਿਤ ਗੈਂਗਸਟਰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਜੱਗਾ ਪੱਟੂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਐੱਸ ਐੱਸ ਪੀ, ਤਰਨਤਾਰਨ, ਸੁਰੇਂਦਰ ਲੰਬਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਲਿਸ ਜੱਗਾ ਪੱਟੂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਰਾਮਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੈਰੋਂ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਨਹਿਰ 'ਤੇ ਲੈ ਗਈ, ਉਦੋਂ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਦੋ ਰਾਊਂਡ ਚਲਾਏ।"

24 ਜਨਵਰੀ: ਐਂਟੀ-ਨਾਰਕੋਟਿਕ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਦਰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ "ਗੋਲੀਬਾਰੀ" ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਕਥਿਤ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 305 ਗ੍ਰਾਮ ਹੈਰੋਇਨ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ "ਪੁਲਿਸ ਨਾਕਾ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ… ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ।" ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਤਰਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਮਰ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ।"

29 ਜਨਵਰੀ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਜੋਬਨਜੀਤ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸਰਵਿਸ ਪਿਸਤੌਲ ਖੋਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ। ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਜੋਬਨਜੀਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਸੀ। ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੇ ਤਬੀਅਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ… ਜਿਉਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਵਾਹਨ ਰੋਕਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਤੋਂ ਸਰਵਿਸ ਹਥਿਆਰ ਖੋਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।"

                                                                                — ਦਿਵਿਆ ਗੋਇਲ ਗੋਪਾਲ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ