ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਖੋਜੀ ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ

  ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਖੋਜੀ 

ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਨਹੀਂ ਰਹੇ  

ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਸਦਾ ਰਹੇਗਾ

ੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਹਿਰੀਕ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਜ ਕੇ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨਮੁੱਖ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋ ਮਲਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ,ਗਦਰ ਲਹਿਰ, ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਸਮੇਤ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਮਬੱਧ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੋਕ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜੀ ਰੂਪ 'ਚ ਸਾਂਭਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਕਾਰਜ ਬਹੁਤ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾ ਸਰਮਾਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰਹਿਣਗੇ।

1947 ਦੀ ਸੱਤਾ ਤਬਦੀਲੀ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਮੁਲਕ 'ਤੇ ਸਾਮਰਾਜੀ ਦਾਬੇ ਤੇ ਲੁੱਟ ਦੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹਕੀਕਤ ਕਾਰਨ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਹੁਣ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਸਾਮਰਾਜ ਖਿਲਾਫ਼ ਅਜੋਕੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਆਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦੀ ਹੀ ਅਗਲੀ ਕੜੀ ਹੈ। 47 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦੀ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਈ ਹੋਇਆ ਬੀਤਿਆ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਂਡ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਖੋਜ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਕਾਰਜ ਵੀ ਨਿਪਟ ਚੁੱਕਿਆ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਜ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ 'ਚ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੂਝਣ ਲਈ ਉਸ ਦੌਰ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਿਸ ਹਾਕਮ ਜਮਾਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਸੀ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਇਸ ਇਨਕਲਾਬੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਗੜੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਜੁਟੀਆਂ ਦਲਾਲ ਜਮਾਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਪਣੇ ਜਮਾਤੀ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪੈਰਵਾਈ ਤੇ ਰਖਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਤੇ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂਤਵਾ ਫ਼ਿਰਕੂ ਫਾਸ਼ੀ ਹਮਲੇ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ 'ਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਤੋੜ ਮਰੋੜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰਕੂ ਰੰਗਤ ਦੇ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜੀਆਂ ਦੀ ਚਾਕਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਛ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੂਤਵੀ ਫ਼ਿਰਕੂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੌਮੀ ਨਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ, ਸਾਂਭਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਹੋਰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਚਣੌਤੀਆਂ ਸਨਮੁਖ ਸ੍ਰੀ ਵੜੈਚ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਓਟੇ ਹੋਏ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਕੀਦਿਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਤੇ ਅਮਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਗਰਾਮੀ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰਕੂ ਸਿੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ੍ਰੀ ਵੜੈਚ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਚ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਹਾਕਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫਿਰਕੂ ਇਲਾਕਾਈ ਤੇ ਹੋਰ ਵੰਨਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੌਮੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਦੌਰ ਹੈ। ਉਸ ਸੰਗਰਾਮੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਸਾਡੀ ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ, ਜਮਹੂਰੀ ਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ ਹਰ ਕਿਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੂਝਣ ਲਈ ਮੁਲਕ ਦੀ ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਕੌਮੀ ਮੁਕਤੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀ ਅਸਲ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਹਿਰੀਕ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਪੜਤਾਲਣਾ ਸਾਂਭਣਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਮੂਹਰੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਵੜੈਚ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। 

ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਵੜੈਚ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਲਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਾਮੱਤੀ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਅਮਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਡੂੰਘੀ ਸਮਰਪਣ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੀ ਤੋਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਰਾ ਸੁਰਖ ਲੀਹ ਸ੍ਰੀ ਵੜੈਚ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਘਾਲੀ ਘਾਲਣਾ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

-0-